Make your own free website on Tripod.com
    + ประวัติของผ้าไทย
 - วิวัฒนาการของผ้าไทย
+ ผ้าไทยในยุคต่าง ๆ
 - อาณาจักรล้านนาไทย
 - สมัยสุโขทัย
 - สมัยอยุธยา
 - สมัยกรุงธนบุรีและ
    กรุงรัตนโกสินทร์
+ ลวดลายของผ้าไทย
 - คุณลักษณะพิเศษของผ้าไทย
    + การทอผ้า
    + การเลือกซื้อ
    + การดูแลรักษา
    - แฟชั่นกับผ้าไทย

สมัยสุโขทัย


สมัยสุโขทัย
(ประมาณ พ.ศ.1800-1963)
ในจดหมายเหตุของราชทูตจีน หรือบันทึกพวกพ่อค้า มีข้อความกล่าวถึงผ้าที่ใช้ในสมัยนั้นอยู่บ้าง ดังเช่น ผ้าที่นำมาทำเป็นฉลองพระองค์ของพระเจ้าแผ่นดิน "...เสี่ยงอี่ (ภูษาเฉียง) ยาวสามเชียะ ใช้แพรตึ้งห้าสี เหียอี (ภูษาทรง) ทำด้วยด้ายห้าสี เอ๋ย, บ๊วย (ฉลอง พระบาท,ถุงพระบาท) ทำด้วยแพรตึ้งสีแดง... ใช้ผ้าขาวพันศีรษะ ใช้หมวกทำด้วยแพรตึ้ง และทำด้วยกำมะหยี่ นุ่งห่มใช้ผ้าสองผืน... ผ้าห่มทำด้วยด้ายห้าสียกดอก ผ้านุ่งทำด้วยด้ายห้าสี แต่เอาไหมทองยกดอก..."
บันทึกนี้บอกให้ทราบได้ว่า ในสมัยสุโขทัยนั้นผ้าที่มีค่า คือ ผ้าไหม ผ้าแพร ผ้ากำมะหยี่ และรองลงมาคือ ผ้าที่ท่อด้วยด้ายหร ือฝ้ายและย้อมเป็นสีต่างๆ ที่เรียกว่า ห้าสี คงได้แก่ สีดำ สีขาว สีแดง สีเขียวและสีเหลือง ครั้งนั้น เรียกว่า ผ้าเบญจรงค์ คนจีนในสม ัยนั้นเรียกคนไทยว่า "เสียน" แลว่าคนไทยทอผ้าได้ดี รู้จักเย็บผ้าซึ่งในสมัยนั้น นับเป็นเทคนิคใหม่และยาก ดังบันทึกของโจวต้าก วาน พ.ศ.1893 ว่า "ชาวเสียนใช้ไหมทอเป็นผ้าแพบางๆ สีดำใช้เป็นเครื่องนุ่งหุม ผู้หญิงเสียนนั้นเย็บชุนเป็น...." คราวที่กรุงสุโขทันรับรองพระม หาเถรจากนครพัน มาจำพรรษา เมื่อ พ.ศ.1904 กษัตริย์ได้รับสั่งให้ใช้ผ้าเบญจรงค์ปูลาดพื้น "...แล้วเสด็จให้ปูลาดซึ่งผ้าเบญจรงค์ไม่ให้พระ บาทลงยังพื้นธรณีทุกแห่ง..." การใช้ผ้าหรือพรมปูลาดพื้นต้อนรับพระเจ้าแผ่นดิน หรือพระสังฆราชในการเสด็จพระราชดำเนินนั้น เป็น ประเพณีของไทยมาช้านาน ถือว่าเป็นการแสดงคารวะอย่างสูง หนังสือไตรภูมิพระร่วง ทำให้เราทราบถึงผ้าที่นำมาใช้ในรูปแบบต่างๆ อีกหลายชนิด เช่น ผ้าขาวเนื้อดี ซึ่งเรียกว่า ผ้าสุกุลพัตร์ ผ้าเล็กหลก ผ้าสำลี ผ้าชมพู ผ้าหนง ผ้ากรอบ หลักฐานต่าง ๆ ดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า คนไทยแม้มีความเชี่ยวชาญในการทอผ้า แต่ก็นิ ยมสั่งซื้อผ้าจากต่างประเทศ เช่น จีนและอินเดียวด้วย ส่วนการทอนั้นน่าจะเกิดจากประสบการณ์ที่สืบทอดกัน มาเป็นเวลานานดังคำที่ กล่าวว่า "...หน้าแล้งผู้หญิงทอผ้า ผู้ชายตีเหล็ก..." นอกจากจะสั่งซื้อผ้าไหมจากจีนแล้วเวลาที่ไทยส่งราชฑูตไปเฝ้าพระจ ักรพรรดิ จีน หรือพระจักรพรรดิจีนส่งราชฑูตมาตอบแทนก็มักจะส่งเครื่องราชบรรณาการตอบแทนด้วยในบรรดาเครื่องราชบรรณาการเหล่านี้จะมีผ้ารวมอยู ่ด้วยอย่างหนึ่ง ซึ่งมักจะเป็นผ้าแพรโดยส่งมาเป็นร้อย ๆ ม้วน แพรนี้มีหลายชนิดแต่ที่เป็นเครื่องราชบรรณาการมักเป็นแพรหมังตึ้ง นอกจากผ้าจากเมื องจีนแล้ว ยังมีผ้าจากอินเดียวมาจำหน่ายด้วย ได้แก่ ผ้าเบงกะลีหรือเจตครี นอกจากจะใช้ผ้าทำเครื่องนุ่งห่มแล้วก็ยังนำผ้ามาตกแต่งบ้านเรือน ทำหมอนนั่ง หมอนนอน ฟูก ธงทิว สัปทน ม่าน ฯลฯ ในการทำบุญจะมีผ้าเป็นปัจจัยอย่างหนึ่งโดยถวายเป็นจีวรบ้าง ผ้าเช็ดหน้าบ้าง ถวายเป็นกองก็มี เป็นผื่น ๆ ก็มีบางครั้งนำผ้าแพามาสอดกากะเยีย ซึ่งเ ป็นที่ตั้งรองคัมภีร์ใบลานในเวลาอ่อนหนังสือต่างโต๊ะเล็กในปัจจุบัน บางครั้งนำมาทำผ้าสมุดลายปัก สำหรับห่อพระคัมภีร์ที่จารบนใบลาน เป็นต้น

 
 
   


  
Copyrigth ©2002. All rights reserved. Designed by PooK